ΡΙΖΟΒΟΥΝΙ ΠΡΕΒΕΖΑΣ

Το Ριζοβούνι είναι χωριό της Ηπείρου και ανήκει στο Νομό Πρέβεζας. Το παλαιότερο όνομά του, Ποδογόρα (μέχρι το 1927)[1], είναι σλαβικής προέλευσης (Pot goria) και σημαίνει στους πρόποδες, στη ρίζα του βουνού.Αυτή είναι η μία εκδοχή για την ονομασία ενώ η δεύτερη εκδοχή αφορά την περίοδο της τουρκοκρατίας και το παιδομάζωμα (παιδ-αγορά παραφρασμένο ποδογόρα). Το υστερόχρονο «Ριζοβούνι» αποδίδει στην ελληνική το περιεχόμενο της σλαβικής λέξης.

Το χωριό έχει έκταση 131.823 τ.μ. και πληθυσμό 5.653 κατοίκους. Η περιοχή χαρακτηρίζεται ως ημιορεινή. Το κλίμα είναι γενικά μεσογειακού τύπου.

Γεωγραφία

To Ριζοβούνι Νικοπόλεως Πρεβέζης, παλαιότερα κοινότητα, υπάγεται σήμερα στο Δήμο Θεσπρωτικού με έδρα το ομώνυμο χωριό. Ο Δήμος συναπαρτίζεται από τα ακόλουθα δημοτικά διαμερίσματα και χωριά: Θεσπρωτικό (Λέλοβα), Ριζοβούνι (Ποδογόρα), Γαλατάς (Μπουλιμέτι) και Ζερβό, Παπαδάτες, Μελιανά, Άσσος (Νάσαρι), Νικολίτσι, Ελιά (Ντάρα) και Πλατάνια, Πολυστάφυλο (Ρουσιάτσα). Γεωγραφικά, ο Δήμος βρίσκεται εντός μίας κοιλάδας που αποκαλείται «Μικρή Λάκκα Σουλίου», στην οποία συνενώνονται η αμφιθεατρικότητα των χωριών, οι ελαιώνες, οι πορτοκαλεώνες και γενικά η πλούσια βλάστηση. Η κοιλάδα σχηματίζεται μεταξύ των βουνών Θεσπρωτικά όρη (Μπαλντενέσι) στα δυτικά με υψόμετρο 1250 μέτρα και Τσούκα Ποδογόρα-Ζαρκοράχη στα ανατολικά με υψόμετρο 1270 μέτρα. Περιλαμβάνει επίσης τη λίμνη Μαυρή, η οποία αποξηράνθηκε περί το 1960 και μέρος της Λίμνης του Ζηρού. Την κοιλάδα διασχίζει ένα ποταμάκι, το οποίο αποκαλείται «Άμπουλας» (πηγή νερού).

Το Ριζοβούνι ανατολικά εκτείνεται ως τη Λίμνη του Ζηρού. Μέρος της περιοχής της λίμνης υπάγεται στο Ριζοβούνι καθώς και γεωργικές εκτάσεις στη γύρω περιοχή της Τσερόπολης. Ομοίως, στο ανατολικό τμήμα του χωριού βρίσκεται το Καστρί, ένας λόφος 180 μ. περίπου με τεράστιο αρχαιολογικό και ιστορικό ενδιαφέρον: εκεί βρίσκονται τα ερείπια της αρχαίας πόλης Βατία ή Βατίες, αποικίας των Ηλείων από τον 8ο αιώνα π.Χ, αλλά και ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, καθολικό άλλοτε της Μονής Καστρίου Ριζοβουνίου (σημερινό μετόχι του Πρ. Ηλία). Ο σημερινός ναός οικοδομήθηκε και διακοσμήθηκε το 1670, αλλά έχει θεμελιωθεί στο κεντρικό κλίτος μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής, από την οποία σώζονται αρκετά τμήματα.

Το Ριζοβούνι σήμερα

Το Ριζοβούνι, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη απογραφή του 2001, διαθέτει 784 κατοίκους. Στο Ριζοβούνι λειτουργούν Παιδικός Σταθμός, Νηπιαγωγείο και Δημοτικό Σχολείο. Δραστηριοποιούνται επίσης Μορφωτικός Σύλλογος, Σύλλογος Γυναικών, ενώ παλαιότερα και Αθλητικός Σύλλογος (Ξ.Α.Ε.Ρ. και ΔΟΞΑ Ριζοβουνίου). Οι ασχολίες των μόνιμων κατοίκων μοιράζονται μεταξύ της μικροκαλλιέργειας και της κτηνοτροφίας, των τεχνικών επαγγελμάτων και λίγων υπηρεσιών.

Αξιοθέατα

Στο Ριζοβούνι υπάρχουν πολλές εκκλησίες και γραφικά ξωκλήσια, φυσικές πηγές, περιβόλια με πορτοκαλιές, μικροί ελαιώνες, ανθισμένοι κήποι. Το Ριζοβούνι προσφέρει όμορφες περιηγητικές διαδρομές στο βουνό, κατά μήκος του αμφιθεατρικού χωριού, στο Καστρί και στη λίμνη του Ζηρού. Το χειμώνα δε χιονίζει, παρά σπάνια, αλλά οι βροχοπτώσεις είναι πολύ συχνες.

Εκκλησίες

* Άγιος Νικόλαος (κεντρική εκκλησία του Ριζοβουνίου) και παλαιός Άγιος Νικόλαος (Άη-Νικόλας)
* Ανάληψη (την Άνοιξη γίνεται πανηγύρι)
* Αγία Παρασκευή (παλαιά Μονή. Βρίσκεται στο Μειράκι)
* Μικρή Αγία Παρασκευή (πάνω από τον Άη-Γιάννη. Βρίσκεται στο Μαχαλά)
* Αγία Σοφία
* Προφήτης Ηλίας (Άη- Λιας)
* Άγιος Ιωάννης (Άη-Γιάννης)
* Αγία Μαρίνα
* Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου (Παναγιά -Καστρί)
* Ελεούσα

ΠΟΛΛΥΣΤΑΦΥΛΛΟ

Το Πολυστάφυλο βρίσκεται ΒΔ του Θεσπρωτικού και σε απόσταση 17 χιλιομέτρων. Είναι ημιορεινό χωριό, χτισμένο στους πρόποδες των Θεσπρωτικών Ορέων (Βαλαωρίτης αναφέρεται αλλού) και το τελευταίο χωριό του νομού Πρέβεζας στην περιοχή της Λάκκας Σούλι. Έχει 400 περίπου κατοίκους, οι περισσότεροι των οποίων βρίσκονται στα ξένα.

Η μόνη απασχόληση των κατοίκων είναι η γεωργία και η κτηνοτροφία. Σήμερα ελάχιστοι από τους εναπομείναντες στο χωριό ασχολούνται με αυτές τις δραστηριότητες. Το χωριό κατά το παρελθόν ήταν γνωστό με το όνομα Ρουσάτσες, -Ρουσάτες-α, Ρουσιάτσα και όφειλε το όνομά του στο πολλά σταφύλια (Ρους). Το 1928 μετονομάστηκε σε ΠΟΛΥΣΤΑΦΥΛΟ.

Διοικητικά υπάγεται στο νομό Πρέβεζας, ενώ εκκλησιαστικά στην Ιερά Μητρόπολη Ιωαννίνων.Για να φτάσει κανείς στο Πολυστάφυλο ακολουθεί το δρόμο Θεσπρωτικό-Άσσο-Ιωάννινα. Λίγο μετά τον Άσσο ανηφορίζουμε για 2-3 χιλιόμετρα και βρισκόμαστε στην αυχένα ΜΠΟΓΟΡΙΣΤΑΣ ή ΜΠΟΓΟΡΤΣΑΣ. Εκεί θυμάμαι, όταν μικρά παιδιά, βόσκαμε τα πρόβατά μας, χρησιμοποιούσαμε στα παιχνίδια μας πέτρες, που φαινόταν πως είχαν υποστεί κάποια ειδική επεξεργασία, -τεμάχια από σπασμένα πήλινα σκεύη και κεραμίδια. Μάλιστα οι γονείς μας εκεί -στην Μπογόριστα- πήγαιναν για να συγκεντρώσουν κεραμίδια, απαραίτητα για το χτίσιμο του θόλου ενός καλού χωριάτικου φούρνου. Πιστεύω ότι αυτά τα υλικά αποτελούσαν οικοδομικά υλικά κάποιας εποχής και σε συνδυασμό με την γεωγραφική θέση, που δεσπόζει της όλης περιοχής, συνηγορούν υπέρ της άποψης ότι κάποτε εκεί υπήρχε πόλη-ακρόπολη-κάστρο με το όνομα ΜΠΟΓΟΡΙΣΤΑ ή ΜΠΟΓΟΡΤΣΑ. Προχωρώντας ανοίγεται μπροστά σου όλη η περιφέρεια της Λάκκας Σούλι. Δεξιά σου, βόρεια, υψώνεται το βουνό Τόμαρος (Ολύτσικα) και εμπρός σου, δυτικά, τα ιστορικά βουνά του Σουλίου, που σου θυμίζουν ιστορικά γεγονότα και ηρωϊκές πράξεις Σουλιωτών και Σουλιωτισσών για την διατήρηση του αγαθού της ελευθερίας των.
οι κάτοικοί του είχαν και έχουν έντονο το θρησκευτικό συναίσθημα. Τούτο αποδεικνύεται από το γεγονός ότι υπάρχουν στο Πολυστάφυλο εννέα (9) εκκλησίες: Άγιος Νικόλαος, Αγία Τριάδα, Άγιος Κων/νος & Ελένη, Κοίμηση της Θεοτόκου (Παναγίας) Άγιος Βλάσ(σ)ιος, Αγία Παρασκευή, Άγιος Γεώργιος (καθεδρικός ναός), Άγιος Αθανάσιος και Προφήτης Ηλίας, αλλά και από το ότι οι Πολυσταφυλιώτες γιορτάζουν-πανηγυρίζουν τρεις φορές τον χρόνο: Αγίου Νικολάου, Αγίας Τριάδας και της Παναγίας.Απ’ όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω κανένα άλλο χωριό δεν έχει τόσες εκκλησίες και να πανηγυρίζει τρεις φορές τον χρόνο.Οι παραπάνω εκκλησίες χτίστηκαν και συντηρούνται με την συνδρομή των κατοίκων του χωριού, την μεγάλη οικονομική συνδρομή του αείμνηστου συγχωριανού Στρατηγού Σπυρ. Μπακόλα, και λοιπών πιστών.

Μόνο η εκκλησία του Προφήτη Ηλία, που βρίσκονται τα ερείπιά της στην ψηλότερη κορυφή (Τσιουγκρί) των Θεσπρωτικών Ορέων, δεν μπόρεσε να χτίσει ο αείμνηστος Στρατηγός και έμεινε ανεκπλήρωτο το όνειρό του -η επιθυμία του- γιατί ήταν σχεδόν αδύνατη η μεταφορά με οποιοδήποτε μεταφορικό μέσο, μέχρις εκεί, των οικοδομικών υλικών.